İçeriğe geç
Ara

Soğuk Havada Neden Daha Sık İdrara Çıkarız? Ne Zaman Önemsemeli?

Op. Dr. İzzet ÇiçekbilekYayımlandı: 3 dk okuma
Soğuk Havada Neden Daha Sık İdrara Çıkarız?

Özetle

  • Soğukta deri damarları büzülür, kan vücudun iç kısmında toplanır ve böbrekler daha fazla idrar üretir. Buna soğuk diürezi denir ve sağlıklı bir tepkidir.
  • Japonya ve Kore'de yapılan çalışmalarda sık idrara çıkma, sıkışma ve gece idrara kalkma şikâyetleri kış aylarında yaz aylarına göre daha fazla bulunmuştur.
  • Kışın sıvıyı kısmak çözüm değildir. İçtiklerinizi güne yaymak, akşam kafein ve alkolü azaltmak ve alt bedeni sıcak tutmak daha etkilidir.
  • Yanma, ateş, idrarda kan, akımın zayıflaması, gece iki ve daha fazla kalkma ya da ısındıktan sonra da geçmeyen sıklık muayene gerektirir.

Havalar soğuyunca tuvalete daha sık gittiğinizi fark ettiyseniz yalnız değilsiniz. Çorum gibi kışı soğuk geçen şehirlerde bu çok tanıdık bir durum: “Yazın böyle değildim.” Çoğu zaman bunun arkasında bir hastalık değil, vücudun soğuğa verdiği doğal bir tepki vardır. Ama bazen de soğuk, zaten var olan bir sorunu görünür hale getirir. İkisini ayırt etmek önemlidir.

Soğuk Böbrekleri Nasıl Etkiler?

Üşüdüğümüzde vücut önce ısı kaybını azaltmaya çalışır. Deriye yakın küçük damarlar büzülür, kan kol ve bacaklardan vücudun iç kısmına çekilir. İç organlarda toplanan kan miktarı artınca vücut bunu sıvı fazlalığı gibi algılar. Böbreklere daha fazla kan gelir, idrarı geri tutmaya yarayan hormonun (antidiüretik hormon) salgısı azalır ve böbrekler daha fazla idrar üretir.

Bu tepkiye soğuk diürezi denir. Cambridge Üniversitesi’nden fizyolog Matthew Mason da soğukta daha sık idrara çıkmayı bu mekanizmayla açıklıyor. Kısacası soğukta mesane daha hızlı dolar.

Mesane de Soğuktan Etkileniyor

Etki yalnızca böbreklerle sınırlı değil. Japonya’da üç farklı bölgede yaz ve kış aylarında yapılan anket çalışmasında sık idrara çıkma, ani sıkışma ve gece idrara kalkma şikâyetlerinin kışın yaza göre anlamlı olarak daha fazla olduğu görülmüştür. Prostat büyümesi nedeniyle ilaç kullanan erkeklerle yapılan bir başka çalışmada da kışın özellikle gece idrara kalkma puanı daha yüksek bulunmuştur.

Kore’de aşırı aktif mesane yakınmasıyla başvuran kadınlarla yapılan bir çalışmada, orta ve ağır düzeyde yakınması olanların oranı soğuk mevsimde %56, sıcak mevsimde %32 bulunmuştur. Bu bulgular, kışın artan yakınmaların bir kısmının mesanenin kendisinden kaynaklandığını düşündürüyor. Yani soğuk, aşırı aktif mesane ya da prostat büyümesi gibi zaten var olan bir sorunu daha belirgin hale getirebilir.

Sıvıyı Kesmek Çözüm Değil

Sık tuvalete gitmemek için su içmeyi azaltmak akla ilk gelen yoldur, ama doğru değildir. Kışın çoğu kişi susuzluğu daha az hisseder ve daha az su içer; üstüne bir de idrar artınca vücut farkında olmadan sıvı kaybedebilir. Yoğunlaşan idrar mesaneyi tahriş eder ve idrar yolu enfeksiyonu riskini artırabilir.

İdrarınızın rengi iyi bir göstergedir. Açık sarı renk yeterli sıvı aldığınızı gösterir. Koyu sarı ya da turuncuya kaçan renk daha fazla içmeniz gerektiğini, tamamen renksiz idrar ise gereğinden fazla içtiğinizi düşündürür.

Kışın İşe Yarayan Küçük Önlemler

  • Alt bedeni ve ayakları sıcak tutun. Bel, kalça ve ayakların üşümesi sıkışma hissini artırabilir. Kat kat giyinmek ve kalın çorap işe yarar.
  • Sıvıyı güne yayın. Bir seferde büyük miktarlar yerine gün boyu bardak bardak için.
  • Akşam saatlerinde azaltın. Yatmadan önceki iki saatte sıvıyı, özellikle çay, kahve ve alkolü sınırlamak gece kalkmayı azaltır.
  • Sıcak içecek seçerken dikkat edin. Kışın artan çay ve kahve tüketimi, içerdikleri kafein nedeniyle mesaneyi uyarır. Bitki çayları ya da ılık su daha uygun seçeneklerdir.
  • Dışarı çıkmadan önce tuvalete gidin ve uzun süre tutmamaya çalışın.
  • Soğuk algınlığı ilaçlarına dikkat edin. Burun açıcı içeren bazı ilaçlar, prostatı büyük olan erkeklerde idrar yapmayı zorlaştırabilir. Kullanmadan önce eczacınıza danışın.

Ne Zaman Normal Değildir?

Soğuk diürezi ısınınca azalır ve başka bir yakınmaya yol açmaz. Aşağıdaki durumlarda ise mevsimi değil, mesaneyi ya da prostatı düşünmek gerekir:

  • İdrar yaparken yanma, bulanık ya da kötü kokulu idrar varsa,
  • Sık idrara çıkmaya ateş, titreme ya da yan ağrısı eşlik ediyorsa,
  • İdrarda kan gördüyseniz,
  • İdrar akımı zayıfladıysa, ıkınarak ya da kesik kesik idrar yapıyorsanız,
  • Gece iki ya da daha fazla kez idrara kalkıyor ve uykunuz bölünüyorsa,
  • Ani sıkışma hissiyle tuvalete yetişemiyor ya da idrar kaçırıyorsanız,
  • Sık idrara çıkmayla birlikte çok su içme isteği ve açıklanamayan kilo kaybı varsa,
  • Ev ısındıktan sonra da sıklık sürüyorsa.

Yanma ve ateşle birlikte gelen sık idrara çıkma çoğu zaman idrar yolu enfeksiyonunun işaretidir ve beklemeden değerlendirilmelidir. Aşırı susama ile kilo kaybı ise şeker hastalığını düşündürür ve kan şekerine bakılmasını gerektirir.

Muayenede Ne Yapılır?

İlk görüşmede birkaç gün boyunca ne kadar sıvı aldığınızı ve ne zaman idrar yaptığınızı yazdığınız bir işeme günlüğü istenebilir. Bu basit kayıt, sorunun fazla idrar üretiminden mi yoksa mesanenin kendisinden mi kaynaklandığını ayırt etmeye yardım eder. İdrar tahlili, ultrasonla idrar sonrası mesanede kalan idrar miktarı ve erkeklerde prostat muayenesi değerlendirmeyi tamamlar.

Sık Sorulan Sorular

Kışın sık idrara çıkmak hastalık belirtisi mi?

Çoğu zaman hayır. Soğukta böbreklerin daha fazla idrar üretmesi vücudun ısıyı korumak için verdiği normal bir tepkidir ve ısınınca azalır. Ancak sıklık yanma, ateş, kan, ağrı ya da akımda zayıflama ile birlikteyse ya da sıcak ortamda da sürüyorsa muayene gerekir.

Gece kaç kez idrara kalkmak normaldir?

Gece bir kez kalkmak özellikle ileri yaşlarda sık görülür. İki ya da daha fazla kalkmak uykuyu bölmeye başladığında değerlendirilmesi gereken bir durumdur. Nedeni prostat büyümesi, aşırı aktif mesane, akşam fazla sıvı alımı ya da gece fazla idrar üretimi olabilir.

Soğuk algınlığı ilaçları idrar yapmayı etkiler mi?

Etkileyebilir. Burun açıcı etken madde içeren bazı soğuk algınlığı ilaçları, prostatı büyük olan erkeklerde idrar yapmayı zorlaştırabilir, nadiren de idrarın tamamen tutulmasına yol açabilir. Prostat büyümeniz varsa bu ilaçları kullanmadan önce eczacınıza ya da hekiminize danışın.

Sık tuvalete gitmemek için idrarımı tutmalı mıyım?

Uzun süre tutmak önerilmez. Mesanenin aşırı gerilmesi enfeksiyon riskini artırabilir. Aşırı aktif mesanede uygulanan mesane eğitimi ise farklıdır ve hekim önerisiyle, aralıkları yavaş yavaş açarak yapılır.

Kaynaklar

  1. Seasonal Alterations in Nocturia and Other Storage Symptoms in Three Japanese CommunitiesUrology, 2007
  2. Seasonal Changes in Lower Urinary Tract Symptoms in Japanese Men With Benign Prostatic Hyperplasia Treated With α1-BlockersInternational Neurourology Journal, 2017
  3. Why do I urinate more often in cold weather?The Naked Scientists, Cambridge Üniversitesi
  4. Seasonal variation of overactive bladder symptoms in female patientsInternational Continence Society (ICS), 2020
  5. EAU Kılavuzu: Nörojenik Olmayan Erkek Alt Üriner Sistem SemptomlarıAvrupa Üroloji Derneği (EAU)
  6. Urinary incontinenceNHS (İngiltere Ulusal Sağlık Hizmeti)

Paylaş

Op. Dr. İzzet Çiçekbilek

Yazar

Op. Dr. İzzet Çiçekbilek

Üroloji uzmanı. 2005'te Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu, üroloji uzmanlığını Ankara Keçiören Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde aldı. Çorum'daki muayenehanesinde hasta kabul ediyor.

Hakkında

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ya da tedavi önerisi değildir ve muayenenin yerini tutmaz. Hekiminize danışmadan ilaç kullanmayın, kullandığınız tedaviyi değiştirmeyin ya da bırakmayın. Acil bir durumda 112'yi arayın.

İşeme Bozuklukları Alanındaki
Tedaviler

Tümü

Blog'dan
Diğer Yazılar

Tümü
0554 496 96 74

Soru 1 / 3

Hangi konuda görüşmek istiyorsunuz?

Erişilebilirlik Ayarları

Seçimleriniz yalnızca bu tarayıcıda saklanır.

Yazı Boyutu
Erişilebilirlik Beyanı